نظراتی کوتاه راجع‌به چندکتابی که اخیراً خوانده‌ام (۱۱) - گفتن

گفتن

λεγειν

از رنجی که می‌بریم/ جلال آلِ‌احمد:
این کتابِ داستانی که ۷ داستان را (که گاه با هم مرتبطند) شامل می‌شود، به خواننده‌اش چندان اطلاعاتِ تاریخی نمی‌دهد. یعنی در خودِ کتاب خیلی مشخص نیست این داستان‌های انگار از واقعیت‌های اجتماعیِ بخشی از تاریخِ معاصرِ ایران گرفته شده دقیقاً در چه تاریخی رُخ می‌دهند. امّا درعوض جغرافیای کار مشخّص است، چند شهر از استانِ مازندران. اتمسفرِ کار این را می‌فهماند که در یک دوره‌ی تاریخی، استبدادی از سمتِ حکومت بر کارگران و فضاهای کارگری می‌رفته است و این داستان‌ها مربوط به آن دوره‌ست. داستان‌های این کتاب اغلب بیان‌کننده‌ی آن حالاتِ در حصر و فشار و اذیت و به تعبیرِ مرحومِ آلِ‌احمد در رنج‌بودنِ کارگرانِ ان روزگار است. نثرِ کتاب «توصیفی‌»ست و این به‌نظرِ من یک‌ذره کار را تصنعی کرده. یک ویژه‌گیِ تقریباً ثابتی هم در هر قطعه هست و آن گیراتر و زیباترشدنِ نثرِ نویسنده در سطورِ پایانیِ هر داستان است. انگار نویسنده نقطه‌ی اوج را پایانِ هر داستان در نظر گرفته و تبحّرِ خودش را آن‌جاها بیش‌تر رو کرده. ناشرِ این نسخه‌ای که من مطالعه کرده‌ام «جامه‌دران» است.
---

پُلِ معلّق/ محمّدرضا بایرامی:
آن‌چه در صفحه‌ی «بسم‌اللهِ» این رُمان نوشته‌ام را عیناً می‌نویسم: «هم‌این اوّلِ نوشته‌ای موضع‌م را روشن کنم: سبکِ نوشتاریِ این کتاب که در کتاب‌های دیگرِ این نویسنده هم بعدتر تکرار شده (و می‌توان نتیجه گرفت سبکِ نوشتاریِ اوست) را نمی‌پسندم. توصیف‌های افراطی و بعضاً تصنّعی‌ای که به حالتی اغراق‌آمیز در جای‌جایِ کتاب به‌کار رفته‌اند، واقعاً اعصاب‌خوردکن‌ند (از نظرِ من). امّا فارغ از این اعتراض، داستان، موضوع، پایان‌بندی و تعلیقِ ایجاد‌شده را دوست داشتم.» ناشرِ کتاب «افق» است.
---

قِدّیس/ ابراهیم حَسَن‌بیگی:
داستانِ یک‌خطّیِ کتاب را از نظرِ داستان‌نویسی بس‌یار می‌پسندم و پُرکشش و جذّاب می‌دانم‌ش و معتقدم انتخابِ خیلی خوبی بوده است. فارغ از نگاهِ فنّی و ساختاری، موضوعِ کتاب هم جزءِ علاقه‌مندی‌هایم است. این کتاب به‌نوعی یک رمانِ بی‌هم‌تایی‌ست؛ از این جهت که احتمالاً اوّلین رُمانِ مرتبط یا مستحصلِ از نهج‌البلاغه‌ست. از دیگر ویژه‌گی‌های کتابْ پرهیز از مداهنه و تطویل را می‌توانم اشاره کنم. بعضی جاها کمی شعاری و آبکی شده بود امّا کلّیتِ داستان روند و پرداختِ خوبی داشت. ناشرِ کتاب «نیستان» است و متأسفانه کار، غلط‌گیری هم نشده (یا شده و مفت نمی‌ارزیده) و انگار باید نسخه‌ی مدادی‌شده‌ام را ببرم تقدیم کنم به هم‌کارانِ آقای شجاعی در نشرِ نیستان!
---

مناجات‌نامه‌ی امام‌خمینی(س)/ -:
کتابی‌ست بس‌یار ارزش‌مند و عالی (از نظرِ من و در نوعِ خودش). گزیده‌ی تحقیق‌ و تلخیص و مرتّب‌شده‌ای‌ست از مناجات و ادعیه‌ی امام‌خمینی که از دیگر‌ کتاب‌های او مانندِ «چهل‌حدیث»، «سِرّ‌الصّلوة»، «آداب‌الصّلوة» و «کشف‌الأسرار» و هم‌این‌طور بیانات و نامه‌های ایشان اخذ شده است. مناجاتِ امامْ عمیق، ادیبانه، عاشقانه و از سرِ علم و آگاهی‌ست و تا جایی که من به عقلِ کم‌سواد و معرفتم می‌فهمم، بس‌یار شباهت دارد به ادعیه‌ی مذکور و مروی از ائمه‌ی طاهرین علیهم‌السّلام. کتابِ کاربردی و مفیدی‌ست به‌نظرم (لااقل خودم که ازش یک استفاده‌ی کاری بُرده‌ام). مؤسسه‌ی تنظیم و نشرِ آثارِ امام این کتابِ کم‌قُطر را به مناسبتِ ۱۰۰مین‌سالِ تولدِ ایشان (در اواخرِ دهه‌ی هفتاد) منتشر کرده است.
---

طرحِ ژنومِ انسانی/ علّامه‌محمّدتقی جعفری:
این کتاب به لحاظِ این‌که نسبتِ یک عالِمِ مسلمان با مسائلِ علمیِ روز را نشان می‌دهد، فوق‌العاده‌ست و غرورآفرین برای ما مسلمانان و حتا ایرانیان. مقدّمه‌ی کتاب که زحمتِ بنیادِ ایشان است، باید خیلی‌خیلی به‌تر از این می‌بود و هم ضعفِ دیگرِ این کتاب مشخص و مرزبندی‌شده‌نبودنِ سخنانِ علامه و تدوینِ احتمالیِ مؤسسه‌ی ایشان می‌باشد. موضوعِ کتاب هم از عنوانش پیداست. نماینده‌گیِ یونسکو در ایران پی‌روِ طرحِ ژنومِ انسانی، از علامه‌جعفری سوالاتی را پرسیده‌اند و ایشان هم خیلی محکم و مستدل و فکورانه پاسخ‌هایی را داده‌اند به زبانی قابلِ فهم برای سوال‌کننده‌گان که هم ادب و ظرافت دارد و هم علمیّت.
---

آیت‌الله‌ شهید‌ دکتربهشتی/ -:
زنده‌گی‌نامه‌ی تقریباً مفصّلِ علمی-سیاسیِ شهیدبهشتی که ذیلِ طرحِ «تاریخِ شفاهی؛ زنده‌گانی و مبارزات» در «مرکزِ اسنادِ انقلابِ اسلامی» تدوین شده است. کتابی‌ست قطور و پُرارجاع که تصویرِ جامعی از فعالیت‌های مبارزاتیِ ایشان ارائه می‌دهد. زحمتِ تحقیق، تدوین و نگارشِ این کتاب را آقای دکترامام‌علی شعبانی از اساتیدِ تاریخِ دانش‌گاهِ آزادِ اراک کشیده‌اند. ضعف‌ها و نقائصی هم دارد که شاید بخشی از آن به دولتی‌بودنِ پروژه و ناشر برگردد و...
---

حجابْ بی‌حجاب/ محمّدرضا زائری:
موضوعِ کتاب را بس‌یار می‌پسندم و مهم‌تر از آن نگاهِ مؤلف را در این کتاب که یک نگاهِ ایجابیِ اصولیِ عاقلانه‌ست بس‌یار می‌ستایم. البته اختلافِ نظرهایی با ایشان -هم در بعضی مواردِ مطرح‌شده و هم در شیوه‌ی پرداخت و نگارشِ بعضی از مقالات- دارم که همه‌گی قابلِ بحث‌ند و جزئی. مقاله‌ی اول به لحاظِ نثر و اصولِ نویسنده‌گی خیلی متعارف نیست و به نوعی به موعظه‌ و بیانِ شفاهی نزدیک است. امّا کتاب هرچه به سمتِ آخر می‌رود، نثرِ قوی‌تری هم پیدا می‌کنند مقالاتش و درواقع انگار موتورِ مؤلف روشن می‌شود. درمجموع کاری‌ست بس‌یار نیک و پسندیده از نشرِ «آرما»ی اصفهان. راستی وجهِ تسمیه‌ی کتاب هم (که خودِ مؤلف در مقدمه توضیحش داده‌اند) جالب است خیلی. درواقع منظورِ مؤلف از این عنوان بی‌پرده و حجاب (یا صریح) از مسئله‌ی «حجاب» گفتن/ نوشتن بوده است.
---

آینه‌های ناگهان/ قیصر امین‌پور:
از شعرهای این دفتر که اشعارِ ابتدای بلوغِ شعریِ مرحوم امین‌پور محسوب می‌شوند (و مربوط به 5ساله‌ی دومِ دهه‌ی سوم و سه‌سالِ ابتداییِ دهه‌ی چهارمِ زنده‌گیِ اوست)، نیمایی‌ها و سپیدها را بیش‌تر پسندیدم. قیصر در غزل‌های این کتاب به نوعی تجربه‌گرا عمل کرده و به‌نظرم حربه‌اش یا نوآوری‌اش نگرفته و کار خوب از آب درنیامده است. در رباعی‌ها که اوضاع بدتر هم هست! (یعنی اگر غزلیاتِ این دفتر قدری قابلِ تأمل‌ند، رباعی‌هایش حقیقتاً «ضعیف»ند). ناشرِ کتاب افق است.
---

و تن فروشی نیست/ فریاد شیری:
بیش‌تر به هذیان می‌ماند تا کتابِ شعر! اصلاً نتوانستم ارتباطِ خوبی با نوشته‌های این کتاب پیدا کنم. قطعاتِ انتهاییِ کتاب قابلِ تحمل‌تر بودند ولی. «مؤسسه‌ی انتشاراتِ نگاه» ناشرِ این کتاب است.
---

فصلِ کاشتنِ کلمات/ آرش نصرت‌اللهی:
شعرهای این کتاب اغلب درون‌مایه‌ی روشن‌فکری (به معنای ام‌روزینِ کلمه) دارند و البته گاهی هم عاشقانه‌اند. نمی‌دانم چه باید بگویم راجع‌به سبکِ نگارشیِ شاعر امّا خیلی نپسندیدم که ایشان عوضِ ویرگول از Tab استفاده کرده‌ است را. بعضی از سطورِ بعضی از شعرها و اندکی از شعرها را دوست داشتم. (واقعاً وضعیتِ شعرِ «سپید» یا «آزاد» خیلی وضعیتِ خوبی نیست. هرکس هرچه دلش می‌خواهد می‌نویسد و خیلی هم انگار برای شاعران اهمیت ندارد این‌که مخاطبانِ حرفه‌ایِ اهلِ شعر کتاب‌شان را بپسندند یا نه. هرکس برای خودش یک‌مشت هوادار و سینه‌زن جمع کرده و هم‌این برایش کافی‌ست انگار. کجایند حسینی‌ها و قیصرها و عبدالملکیان‌ها (به هردو معنای جمع)؟ کجایند سهراب‌ها و فروغ‌ها؟)
---

صدسال شعرِ آلمانی‌زبان (پرنده‌گانِ دریایی دوصدایی می‌خوانند)/ گردآوری، انتخاب، ترجمه و مقدّمه‌ی علی عبداللهی:
وقتی این کتاب را خواندم، برخلافِ آن‌چه از عنوانش برمی‌آمد، این تصوّر،تلقّی یا اعتماد در من شکل نگرفت که یک مجموعه‌ی کامل و جامعی از شعرِ ۱۰۰سالِ اخیرِ آلمانی‌زبان را دارم مطالعه می‌کنم و به‌نظرم رسید که شاید «۱۰۰سال شعرِ آلمانی‌زبان به انتخابِ علی عبداللهی» شاید عنوانِ نزدیک‌تر به حقیقتی باشد برای این کتاب. با اشعارِ کتاب خیلی کیف نکردم، ولی از حق نباید گذشت که جنابِ عبداللهی انصافاً مجموعه‌ی شُسته‌رُفته و خوبی را منتشر کرده‌اند. اشعارِ کتاب اصلاً خسته‌کننده و تکراری نیستند و ترجمه‌ هم (آن‌قدری که من با سوادِ اندکم می‌فهمم) بالنّسبه خوب است. نَفْسِ انجام یا درآوردنِ چنین مجموعه‌هایی هم به‌نظرم خیلی خوب است. «شرکتِ انتشاراتِ علمی‌وفرهنگی» ناشرِ این کتابِ ۴۲۷صفحه‌ای‌ست.

نوشته شده در جمعه ٢٦ خرداد ۱۳٩۱ساعت ۱٢:۱۱ ‎ق.ظ توسط محمّد مهدوی‌اشرف نظرات () |